Hanuman Chalisa
Doha
Shri guru charan saroj raj, nija man mukuru sudhaari, Baranau Raghubar bimal jasu, jo daayak phal chaari.
Buddhiheen tanu jaanike, sumirau Pavan-kumaar, Bal budhi bidya dehu mohin, harahu kales bikaar.
Chaupai
Jai Hanuman gyaan gun saagar, Jai Kapis tihun lok ujaagar.
Ram doot atulit bal dhaama, Anjani-putra Pavansut naama.
Mahabir Bikram Bajarangi, Kumati nivaar sumati ke sangi.
Kanchan baran biraaj subesa, Kaanan kundal kunchit kesa.
Haath bajra au dhwaja biraaje, Kaandhe moonj janeu saaje.
Shankar suvan Kesari nandan, Tej prataap mahaa jag vandan.
Bidyavaan guni ati chaatur, Ram kaaj karibe ko aatur.
Prabhu charitra sunibe ko rasiya, Ram Lakhan Sita man basiya.
Sookshma roop dhari Siyahin dikhaava, Bikat roop dhari Lank jaraava.
Bhim roop dhari asur sanhaare, Ramchandra ke kaaj sanvaare.
Laay sajeevan Lakhan jiyaaye, Shri Raghubir harashi ur laaye.
Raghupati keenhi bahut badaai, Tum mam priya Bharat-hi sam bhaai.
Sahas badan tumharo jas gaaven, As kahi Shripati kanth lagaaven.
Sanakadik Brahmaadi muneesa, Naarad Saarad sahit Aheesa.
Jam Kuber digpaal jahaan te, Kabi kobid kahi sake kahaan te.
Tum upkaar Sugreevahin keenha, Ram milaay raajpad deenha.
Tumharo mantra Bibheeshan maana, Lankeshwar bhaye sab jag jaana.
Jug sahastra jojan par Bhaanu, Leelyo taahi madhur phal jaanu.
Prabhu mudrika meli mukh maahin, Jaladhi laanghi gaye achraj naahin.
Durgam kaaj jagat ke jete, Sugam anugrah tumhre tete.
Ram duaare tum rakhvaare, Hot na aagya binu paisaare.
Sab sukh lahai tumhaari sarna, Tum rachchhak kaahu ko dar na.
Aapan tej samhaaro aape, Teenon lok haank ten kaanpe.
Bhoot pisaach nikat nahin aavai, Mahabir jab naam sunaavai.
Naasai rog hare sab peera, Japat nirantar Hanumat beera.
Sankat ten Hanuman chhudaavai, Man kram bachan dhyaan jo laavai.
Sab par Ram tapasvi raaja, Tin ke kaaj sakal tum saaja.
Aur manorath jo koi laavai, Soi amit jeevan phal paavai.
Chaaron jug partaap tumhaara, Hai parsiddh jagat ujiyaara.
Saadhu sant ke tum rakhvaare, Asur nikandan Ram dulaare.
Ashtasiddhi nau nidhi ke daata, As bar deen Janaki Maata.
Ram rasaayan tumhre paasa, Sadaa raho Raghupati ke daasa.
Tumhre bhajan Ram ko paavai, Janam janam ke dukh bisraavai.
Ant kaal Raghubar pur jaayi, Jahaan janam Haribhakt kahaayi.
Aur devta chitt na dharai, Hanumat sei sarba sukh karai.
Sankat katai mitai sab peera, Jo sumirai Hanumat balbeera.
Jai Jai Jai Hanuman Gosaayi, Kripa karahu Gurudev ki naayi.
Jo sat baar paath kar koi, Chhootahi bandi mahaa sukh hoi.
Jo yah padhai Hanuman Chalisa, Hoy siddhi saakhi Gaureesa.
Tulsidas sadaa Hari chera, Keeje Naath hriday mahan dera.
Doha
Pawan tanay sankat haran, mangal moorati roop, Ram Lakhan Sita sahit, hriday basahu sur bhoop.
History
हनुमान जी को अंजनीपुत्र, पवनपुत्र, बजरंगबली, संकटमोचन अनेक नामों से जाना जाता है। वे भगवान श्रीराम के परम भक्त हैं और उनकी निष्ठा, शक्ति तथा विनम्रता का प्रतीक माने जाते हैं। हनुमान चालीसा के लेखक तुलसीदास जी हैं और इन्होंने 16वीं शताब्दी में हनुमान चालीसा अवधी भाषा में लिखी थी। हनुमान चालीसा भगवान हनुमान को समर्पित एक भक्ति भजन गीत है। कवि तुलसीदास द्वारा हनुमान चालीसा के अलावा रामचरितमानस, हनुमान बाहुक, कवितावली, गीतावली आदि की भी रचना की गई। तुलसीदास भगवान राम के बहुत बड़े भक्त थे और उन्होंने लोगों में भक्ति का प्रसार करने के लिए अनेक प्रसिद्ध ग्रंथों की रचना की। कहा जाता है कि तुलसीदास जी ने इसे वाराणसी के संकटमोचन हनुमान मंदिर में रचा था। चालीसा भगवान श्री हनुमान जी की महिमा, शक्ति, भक्ति और गुणों का वर्णन करती है। चालीसा शब्द "चालीस" से लिया गया है, जिसका अर्थ चालीस (40) होता है, क्योंकि हनुमान चालीसा में 40 छंद हैं (शुरुआत और अंत के दोहों को छोड़कर)।
English translation coming soon — shown in Hindi for now.
Significance
हनुमान चालीसा का पाठ करने से रोग, संकट, भय और नकारात्मक शक्तियां दूर होती हैं। ऐसा कहा जाता है कि जो व्यक्ति श्रद्धा और विश्वास के साथ हनुमान जी का नियमित पाठ करता है, उसके जीवन में साहस, आत्मविश्वास और सफलता का संचार होता है। विशेष रूप से मंगलवार और शनिवार के दिन इसका पाठ शुभ माना जाता है।
English translation coming soon — shown in Hindi for now.
Frequently Asked Questions
- हनुमान चालीसा किसने लिखी?
- गोस्वामी तुलसीदास जी के द्वारा हनुमान चालीसा लिखी गई थी।
- हनुमान चालीसा में कितने दोहे और चौपाइयां हैं?
- हनुमान चालीसा में 40 चौपाइयां हैं, साथ ही शुरुआत और अंत में दोहे हैं।
- हनुमान जी के बचपन का क्या नाम था?
- हनुमान जी के बचपन का नाम मारुति था।
- हनुमान जी के कितने अवतार हैं?
- पाँच अवतार।
- हनुमान जी के 5 अवतार के नाम क्या हैं?
- नरसिंह मुख, गरुड़ मुख, वराह मुख, अश्व मुख, और हनुमान मुख (वानर मुख)।
